Sağlıklı yaşam ve beslenme söz konusu olunca sıkça karşılaştığımız bir kavram antioksidanlar. Günümüzde antioksidanların faydalı olduğundan çokça söz ediliyor ve antioksidan içerikli besinleri tüketmemiz tavsiye ediliyor. Peki antioksidanlar tam olarak nedir ve vücudumuza nasıl etki ederler?

Antioksidanlar serbest radikallere karşı

Antioksidanlardan bahsetmeden önce serbest radikalleri ele almamızda fayda var. Serbest radikaller, son katmanında eşlenmemiş elektronu bulunan kimyasallardır. Bu nedenle oldukça kararsız yapıdadırlar. Bu eşlenmemiş elektronlarını eşleyebilmek ve kararlı yapıya geçebilmek için etraflarındaki moleküllere saldırırlar ve onlardan elektron koparır ya da onlara elektron sunarlar. Böylece etkileştikleri moleküllerin yapısını bozarak hücre ve DNA hasarı meydana getirirler.

Antioksidanlar ise serbest radikallere ihtiyaçları olan elektronu vererek onları etkisiz hale getirir ve bunu yaparken kendileri kararsızlaşmazlar. Bu yolla serbest radikallere karşı mücadele eder ve onların vücudumuzdaki olumsuz etkilerini azaltırlar/önlerler.

Sağlıklı bir organizmada serbest radikal-antioksidan ilişkisi denge halindedir. Bu denge serbest radikal yönüne kayarsa oksidatif stres oluşur. Oksidatif stres devam ederse ciddi hücre hasarına ve bu da kalp hastalıkları, otoimmün hastalıklar ve kanser gibi çeşitli hastalıklara neden olur.

Nerede bulunurlar?

Serbest radikaller hem vücutta metabolik olaylar sonucu üretilir hem de X ışınları, sigara dumanı, kirli hava ve ozon maruziyeti gibi çevresel etkenlerle dışarıdan alınırlar.

Antioksidanların da bir kısmı vücudumuzda üretilir, bir kısmı ise besinlerimizde ve takviye ürünlerde bulunurlar. Besinlerimizden en çok meyve ve sebzelerde bulunmakla beraber et, balık, tahıllar ve kuruyemişler de antioksidan kaynağıdır.

Nasıl alalım?

Antioksidanları işlem görmüş vitamin/mineral takviyeleriyle almak mümkün olsa da, gıdalarla almanın takviyelerle almaktan daha etkili olduğu konusunda kanıtlar mevcuttur. Takviye ürünlerde yüksek miktarda antioksidan bulunduğu düşünülürse akla gelen bir başka sorun ise, antioksidanların önerilen miktardan fazla alındığında pro oksidan olarak etki edebilmeleridir. Takviye ürünlerin kanser riskini artırdığıyla ilgili çalışmalar da mevcuttur.

Sonuç olarak, antioksidanlar sağlığımız için oldukça önemli ve faydalı moleküllerdir. Bununla birlikte sağlıklı bir organizmanın denge halinde bulunduğu ve bu dengeyi korumak için moleküllerin doğal yollardan, gıdalarla alınmasının öncelikli olduğu akılda tutulmalıdır.

 

 

Kaynaklar:

Murray, R. K., & Gross, P. L. Harper’s Illustrated Biochemistry, (2012).

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3249911/

https://www.medicalnewstoday.com/articles/301506.php

https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/healthyliving/antioxidants

https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/antioxidants/

 

Yorum bırakın

E-posta adresiniz paylaşılmayacaktır..

Bunları da beğenebilirsiniz