Sağlık

Alzheimer Hastaları Kaderlerine Terk Ediliyor Olabilir

Alzheimer hastaları kaderlerine terk ediliyor olabilir. Görünen o ki, artrit hastalığı için olan bir ilaç insanların Alzheimer geliştirme riskini ciddi ölçüde azaltıyor. Ama bu ilacın gerçekten de işe yarayıp yaramadığını öğrenmek için yapılması planlanan hiçbir çalışma yok.

Kısa bir süre önce, The Washington Post bir ilaç şirketi olan Pfizer’ın elinde sahibi olduğu Enbrel isimli artrit ilacının Alzheimer olma riskini yüzde 64
oranında azaltabildiğine dair veriler olduğunu yayınladı. Ama ilacın patentinin geçerlilik süresi kısa süre sonra dolacağı ve şirketin bu işin peşinden gitmekten kar sağlamayacağı için Pfizer’ın bu ilacı Alzheimer için geliştirmemeyi seçtiği iddia ediliyor.

Ancak şirket patent konusunun bir etkisi olduğu iddiasını yalanlıyor ve faydalı olabilecek gibi görünen bir durumun ortaya çıkması halinde patent süresini uzatmanın yollarının bulunduğunu söylüyor. Şirket The Post’a yaptığı açıklamada, dünya genelinde ortalama 37 milyon Alzheimer hastası olduğu tahmin edilirken böyle bir ilacın elbette ki faydalı olacağını ama eldeki verilerin kendileri için ikna edici olmadığını belirtti.

Bulguların Sigorta Şirketi Verilerinden Elde Edildiği Söyleniyor

Etanercept olarak da bilinen Enbrel isimli ilaç, vücudun enflamasyon yapıcı tepkisini dizginlemeye yardımcı olma özelliği dolayısıyla, şu anda romatoid artrit hastalığının tedavisinde kullanılıyor. İlaç, hücrelerin vücutta bakteriler gibi yabancı bir şey tespit etmesi durumunda vücutta enflamasyon oluşumunu tetiklemek için salgıladıkları TNF-alfa isimli sinyale bağlanan bir protein içeriyor. Enflamasyon varlığı patojenlerin yok edilmesinde faydalı olsa da, bu aynı zamanda vücuda zarar da verebiliyor ve yaşlanmayla ilişkili olan birçok hastalıkta da rolü bulunuyor.

Pfizer’ın elde ettiği bulguları, milyonlarca insanın hastalık, tedavi ve sonuçlarını içeren sigorta şirketi verilerinden elde ettiği söyleniyor. Bulgular, romatoid artrit hastalığına sahip yaklaşık 400 kişi arasında, Enbrel ilacını kullananların başka tedavilerin uygulandığı insanlara oranla Alzheimer geliştirme risklerinin daha az olduğunu ortaya koyuyor.

Aradaki Bağlantı Bir Sır Değil

Pfizer bu analizi asla açıklamadı ama Alzheimer ve Enbrel arasındaki bağlantı bir sır değil. 2016 senesinde, şu anda Buffalo’daki State University of New York’ta görev yapan Richard Chou ve meslektaşları, sigorta kayıtları üzerinde kendi yaptıkları bir analizi yayınladılar. Buna göre, 300 küsur romatoid artrit hastası arasında Enbrel ilacıyla tedavi görenlerin Alzheimer olma olasılıkları, diğer hastaların üçte biri oranındaydı. Ayrıca, Tayvan ve İngiltere’de yapılan bazı küçük çaplı çalışmalar da, Enbrel’in Alzheimer belirtilerine iyi gelebildiğini gösterdi.

Aslında gerçek problem, Alzheimer hastalığının tedavi yöntemleri üzerindeki deneylerin zor olmasından kaynaklanıyor. Bir ilacın bir hastalıkla ilgili olarak ruhsat alabilmesi için binlerce insan üzerinde test edilmesi gerekiyor ve Alzheimer üzerindeki deneyler senelerce sürdüğünden, bu deneyler özellikle pahalıya mal oluyorlar. Chou, “Enbrel üzerinde böyle bir deneyi başlatacak yeterlilikte bilgiye sahip değiliz. Epidemiyolojik veriler iyi bir başlangıç noktası ama bunlar klinik bir deney başlatmak için yeterli değil,” diyor.

Uzun süreli ve maliyetli olmasına ek olarak, ilaç şirketlerinin Alzheimer ilaçları üzerinde şu anda deney yapmaya hevesli olmamalarının üçüncü bir nedeni daha bulunuyor. Bugüne kadar, bu deneylerin tümü Alzheimer’ın amiloid isimli bir molekülün fazlalığı nedeniyle meydana geldiği hipotezini baz aldı. Ama tüm bu deneyler başarısız oldu.

Kan-Beyin Bariyeri Meselesi

Bir hipotez üzerine kurulu olan birçok deneyin başarısızlıkla sonuçlanmış olması, şimdi bu şirketlerin Alzheimer’ın kronik enflamasyon nedeniyle meydana gelen bir beyin hasarı olduğunu öngören bir diğer hipotezin peşinden gitmek konusunda pek de hevesli olmamasına neden oluyor.

Enbrel bunu önleyebilir. Ancak Pfizer The Post’a yaptığı açıklamada, ilacın Alzheimer üzerindeki etkilerinin araştırılmasından vazgeçilmesinin nedeninin, kısmen normalde kan yoluyla verilen bu ilacın vücuttaki kan-beyin bariyeri tarafından engellenmesi ve beyne girememesi olduğunu söyledi.

Ama Johns Hopkins Üniversitesi’nden Keenan Walker’a göre, bu Enbrel’in Alzheimer konusunda işe yaramayacağını düşünmek için bir neden değil. Çünkü beyin içindeki enflamasyonu beynin dışında bulunan TNF-alfa başlatıyor veya şiddetlendiriyor ve bunu da bu bariyeri geçen enflamasyon yapıcı sinyalleri tetikleyerek yapıyor.

Tüm Büyük İlaç Şirketleri Alzheimer Birimlerini Kapatmış Durumda

Yani beynin dışındaki TNF-alfa enflamasyonunu azaltan Enbrel gibi ilaçlar, aynı zamanda beyin içindeki enflamasyonu da azaltabilir. Walker, “Etanercept gibi anti TNF-alfa ilaçları üzerinde düzgün ve kapsamlı bir deneyin başlatılmasının düşünülmesi gerektiği fikrindeyim,” diyor.

Ama bu deneyi kim yapacak? Alzheimer hastaları üzerinde Enbrel’in denendiği İngiltere’deki deneyi yürüten Southampton Üniversitesi’nden Clive Holmes, bu konuda daha fazla küçük çaplı çalışma yapmanın peşinde olduğunu ama arkasında bir ilaç şirketinin desteği olmadan pozitif neticeli bağımsız bir çalışmanın bir tedavi sonucunu doğurmayacağını belirtiyor.

Ancak tüm büyük ilaç şirketleri Alzheimer birimlerini kapatmış durumda. Ama Pfizer henüz tam anlamıyla pes etmiş değil. Pfizer, Alzheimer, enflamasyon ve diş eti hastalıklarına neden olan bakteri arasındaki ilişkiyi araştıran bir şirket olan Cortexyme’ın büyük yatırımcılarından birisi. Bununla birlikte, büyük çaplı ve uzun süreli çalışmalar organize edebilme yeterliliğine sahip hiçbir büyük şirket, yakın zaman içinde bir diğer pahalı Alzheimer deneyi düzenleme riskini alacak gibi görünmüyor.

Alzheimer hastalığının 2030 senesi itibarıyla yaklaşık 56 milyon kişiyi etkilemesi beklenirken, bu ilaçlar için ciddi bir ihtiyaç olduğu su götürmez bir gerçek.

Orijinal makale: New Scientist

Yorum bırakın

E-posta adresiniz paylaşılmayacaktır..

Bunları da beğenebilirsiniz