Psikoloji

Kışın Moraliniz Mi Bozuluyor?

Kışın moraliniz mi bozuluyor? Kasvetli bir hava çoğu insanın keyfini kaçırabilir. Ama toplumun küçük bir yüzdesi için havaların kapalı ve iç karartıcı olduğu tüm bir mevsim, mevsimsel depresyon adı verilen ciddi bir hastalığa neden olabiliyor. 

Her yıl toplumun yüzde 1 ila 10’unu vuran mevsimsel depresyonun nedenleri halen bilinmese de, araştırmacılar bu hastalığın biyolojik ipuçları konusunda giderek daha fazla şey öğrenmekteler. ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü’ne göre, ışık terapisiyle yapılan başarılı tedaviler hakkındaki raporlar sonucunda oluşan teori, sonbahar ve kış aylarında giderek kısalan gündüzlerin bazı insanların sirkadiyen ritimlerini bozarak depresyona neden olduğunu öne sürüyor. Bu hastalıktan mustarip insanlar sonbaharda depresif belirtileri hissetmeye başlıyor ve bu belirtiler kış aylarında daha da şiddetli bir hal alıyor. Genellikle de bahar geldiğinde bu belirtiler ortadan kayboluyor. 

Mevsimsel Depresyon Kilo Aldırıyor

Mevsimsel depresyonun belirtileri arasında umutsuzluk, mutsuzluk, huzursuzluk, normalde uğraşılan hobilere olan ilgiyi kaybetme, dikkat vermede zorlanma, aşırı yorgunluk, aile ve arkadaşlardan uzaklaşma gibi depresyon hastalığında da görülen belirtiler bulunuyor. 

Ancak depresyon hastalığının bazı türleri insanların kilo kaybetmesine neden olurken, mevsimsel depresyon hastalarında genellikle iştah artışı ve kilo alımı meydana geliyor. Ayrıca gündüzleri uykulu olmak ve enerjisizlik de bu hastalığın en sık görülen belirtilerinden. 

Depresif Hisler Geçmediğinde Doktora Gidilmeli

Mevsimsel depresyon yaşayan insanlardaki çoğu belirti depresyon belirtileriyle paralellik gösterse de, bu hastalar depresif hissedilen bir dönemin ardından gelen ve hiçbir depresyon belirtisinin görülmediği bir döneme giriyor ve bu şekilde devam eden yıllık bir döngü yaşıyorlar. 

New York’taki Zucker Hillside Hastanesi’nde görev yapan Dr. Victor Fornari, “Bilinmesi gereken ilk şey, kendinizi üzgün ve sıkkın hissettiğiniz bir gün geçirmenin normal bir şey olduğu. Ama günler boyunca bu şekilde hissettiğinizde ve bu depresif hisleri üzerinizden atamadığınızda bir doktora gitmelisiniz; özellikle de uykularınızda bir bozulma meydana geldiğinde veya yaşamak istemediğinizi düşündüğünüzde,” diyor.  

Mevsimsel depresyon hastalarının hastalığı her sene deneyimlemeyebileceğine dikkat çeken Pittsburgh Üniversitesi psikoloji profesörü Kathryn Roecklein ise, bu insanların yaşamlarındaki yılların yüzde 70’inde bu belirtileri yaşama eğiliminde olduğunu ve bir hayat boyunca bu depresyonun yaşanarak geçirildiği toplam zaman göz önüne alındığında, bunun ağır bir depresyon vakasıyla aynı süreye denk gelebildiğini söylüyor. 

Nasıl Teşhis Ediliyor?

Doktorlar bu hastalığı belirtiler hakkında sordukları bir dizi soru yoluyla teşhis ediyorlar. Fiziksel testler genellikle sadece depresif belirtilerin diğer nedenlerini elemek için gerekli oluyor. Hastalığın şiddetli seyrettiği durumlarda, bazen psikolojik bir muayeneye de gereksinim duyulabiliyor. 

Mayo Clinic’e göre mevsimsel depresyon, depresyon ve bipolar bozukluğun bir alt türü olarak değerlendiriliyor ve diğer psikolojik sorunlardan ayırt edilmesi zor olabiliyor. 

Bu hastalığın teşhisinin konulması için, kişinin art arda en az iki yıl, aynı mevsimde depresyon ve diğer belirtileri deneyimlemiş olması, depresyon dönemini depresyon olmayan bir dönemin takip etmesi ve ruh hali ve davranışlardaki değişimleri açıklayacak başka hiçbir şeyin bulunmaması gerekiyor. 

Mevsimsel depresyon hastalarının büyük bölümü belirtileri sonbahar ve kış mevsimlerinde yaşasa da, hastalığın nadir görülen bir türü insanları yaz aylarındayken vuruyor. Yine Mayo Clinic’e göre, bu hastalığı yaz aylarında yaşayan insanlarda anksiyete, huzursuzluk, kilo kaybı, iştahsızlık ve uykusuzluk gibi belirtilerin görülmesi de daha muhtemel oluyor. 

Işık Terapisi Tedavide Çok Etkili 

Hastalara uygulanan tedavi yöntemleri değişkenlik gösterebiliyor çünkü her hasta her tedavi yöntemine aynı şekilde cevap vermiyor. 

Mevsimsel depresyon hastalarının çoğu, verdiği ışık gün ışığını taklit eden bir lambayla gerçekleştirilen ışık terapisi tedavisine başvuruyor. Terapi genellikle sabah saatlerinde ve 30 dakika sürecek şekilde gerçekleştiriliyor. 

Kış mevsiminde depresyon yaşayan insanlar için çok etkili olabilen bu yöntem sayesinde, hastalar birkaç gün içinde kendilerini daha enerji dolu hissedebiliyor ve daha iyi bir ruh hali içinde olabiliyorlar. Ancak doktorlar insanların ışık terapisini kendi başlarına uygulamadan önce doktorlarına başvurmalarını tavsiye ediyorlar. 

Antidepresan ilaçların da bir diğer tedavi yöntemi olarak kullanılabildiğini söyleyen uzmanlar, bu ilaçların tam faydasının ortaya çıkmasınınsa birkaç hafta alabileceğini belirtiyorlar. 

Mevsimsel depresyon hastalarının belirtileri yönetmesine yardımcı olabilen bir diğer yöntem de bilişsel davranışçı terapi. Dr. Fornari, bu terapilerde insanlardan kendilerinde huzursuzluk yaratan negatif düşünceleri tanımlamalarının istendiğini ve sonra da uzmanların bu kişilere o negatif düşünceleri değiştirmek ve yönetmek için yardımcı olabilecek becerileri öğrettiğini söylüyor. 

Egzersiz Ve Meditasyon Da Fayda Sağlayabiliyor

Işık terapisi, antidepresanlar, bilişsel davranışçı terapi veya bu yöntemlerin bir arada kullanımı bu hastalıktan mustarip insanların tedavisi için başvurulan ilk seçenekler olsa da, doktorlar aynı zamanda hastaların dışarıda yürüyüşlere çıkarak ya da pencerelerin yakınında oturarak mümkün olduğunca doğal gün ışığından yararlanmalarını tavsiye ediyor. Egzersiz yapmanın, aile ve arkadaşlarla bağlantı halinde kalmanın da belirtileri hafifletebilen seçeneklerden olduğunu söyleyen Dr. Fornari, yoga ve meditasyonun da bazı insanların yaşadığı belirtilerde iyileşmeler deneyimlemesine yardımcı olabildiğini belirtiyor. 

Mayo Clinic’e göre, bitkisel ilaçlar ve gıda takviyelerini de deneyip fayda gören bazı insanlar bulunuyor ancak bunlar ilaçlarla etkileşime girebildiği ve istenmeyen yan etkilere neden olabildiği için, onları denemeden önce mutlaka bir doktora danışılması gerekiyor.  

Live Science


Yorum bırakın

E-posta adresiniz paylaşılmayacaktır..

Bunları da beğenebilirsiniz