Astronomi

Dünya Ne Hızda Hareket Ediyor?

dünya

Dünya ne hızda hareket ediyor? Dünyalılar olarak yaşadığımız yerde durağan halde olduğumuza inanmak kolay olabilir. Sonuçta bizler çevremizde bir hareket hissetmiyoruz. Ama gökyüzüne baktığımızda hareket halinde olduğumuzun delillerini görebiliyoruz. 

Var olan ilk astronomlardan bazıları bizim jeosantrik olduğumuzu; yani dünyanın her şeyin merkezinde olduğu bir evrende yaşadığımızı öne sürmüştü. Ama bu vizyona uygun olmayan bazı şeyler vardı. Örneğin, bazen bir gezegen ileriye doğru hareketine devam etmeden önce gökyüzünde geri geri gidiyordu. 

Şimdi, “geri hareket” adı verilen bu durumun, dünyanın yörüngesinde olan bir başka gezegeni “yakalama” sürecindeyken gerçekleştiğini biliyoruz. Örnek olarak, Mars güneşin etrafındaki dönüşünü dünyadan daha uzak bir noktada yapıyor. Ve bir noktada, bizler kırmızı gezegeni yakalıyor ve onu geçiyoruz. Ve onun yanından geçerken, gezegen gökyüzünde geriye doğru hareket ediyor. Ardından biz onu geçtikten sonra o yeniden ileriye doğru hareket etmeye devam ediyor. 

Güneş merkezli güneş sistemi için geçerli olan ve hareket halinde olduğumuzu gösteren bir diğer delil de, paralaksta; yani yıldızların konumundaki belirgin değişimde ortaya çıkıyor. Buna göre, dünyanın güneşin etrafında dönmesinin yaklaşık 365 gün aldığını düşündüğümüzde, bize nispeten yakın olan bir yıldıza yaz ve kış mevsimlerinde baktığımız zaman, onun konumunda belirgin bir değişim görüyoruz, çünkü bu durumda biz izlediğimiz yörüngenin farklı noktalarında olmuş oluyoruz. O yıldızı farklı bakış açılarından görüyoruz. Ve basit bir hesaplama yapıp paralaksı kullanarak o yıldızın uzaklığını da anlayabiliyoruz. 

Ne Hızda Dönüyoruz?

Dünyanın dönüşü sabittir ama dönüş hızı bulunduğunuz enleme bağlıdır. İşte buna bir örnek: NASA’ya göre dünyanın çevresi kabaca 40.070 kilometre civarında. (Bu alana ekvator da deniyor.) Bir günü 24 saat olarak değerlendirirseniz, dünyanın çevresinin ölçümünü günün uzunluğuna böldüğünüzde, ekvatordaki dönüş hızının saatte 1.670 kilometre olduğu sonucunu elde edersiniz. 

Ama başka enlemlerde bu kadar hızlı hareket edemezsiniz. Güney ya da kuzeye doğru konumunuzu 45 derece değiştirdiğinizde, dönüş hızını enlemin kosinüsünü kullanarak hesaplamanız gerekir. 45 derecenin kosinüsü 0.707 olduğundan, 0.707 X 1.670 hesabını yaptığınızda, 45 derecedeki dönüş hızının kabaca saatte 1.180 kilometre olduğu sonucunu elde edersiniz. Ama bu hız kuzey ya da güney yönünde daha da uzağa gittiğinizde azalır. Kendinizi kuzey ya da güney kutbunda bulduğunuzdaysa dönüşünüz ciddi ölçüde yavaşlamış halde olur. 

Dünya Güneşin Etrafında Ne Hızda Dönüyor?

Dünyanın dönüşü elbette ki bizim uzaydaki tek hareketimiz değil. Cornell Üniversitesi’ne göre, bizim güneşin etrafındaki yörünge hızımız da saatte 107.000 kilometre civarında. 

Bu hesaplamayı yapmak için öncelikle dünyanın ne kadar mesafe kat ettiğini bilmek gerekiyor. Dünyanın güneşin etrafındaki dönüşünün yaklaşık 365 gün aldığını biliyoruz. Bu yörüngenin şekli elips olsa da, hesaplamayı kolaylaştırmak için bunun bir daire olduğunu varsaydığımızda, dünyanın yörüngesi bir daire çevresi olur. Uluslararası Astronomi Birliği’ne göre, dünya ve güneş arasındaki mesafe 149.597.870 kilometredir. Bu yarıçaptır (r). Bir dairenin çevresi de 2 x π x r’ye denk olduğundan, hesaplama sonucunda dünyanın bir yılda yaklaşık 940 milyon kilometre yol kat ettiği sonucuna varırız. 

Hız belirli bir süre içinde kat edilen mesafeye eşit olduğu için, dünyanın hızını 940 milyon kilometreyi 365.25 güne bölerek ve hızın saatte kaç kilometre olduğunu anlamak için çıkan sonucu 24 saate bölerek hesaplarız. Bu hesaplama sonucunda da, dünyanın günde 2.6 milyon kilometre yol aldığı (saatte 107.226 kilometre) sonucunu elde ederiz. 

Space


1 Comment
  1. Sedat 3 hafta ago
    Reply

    Vay be! Dünya ne hızlı araçmış! Biz de üstünde yolcu..

Yorum bırakın

E-posta adresiniz paylaşılmayacaktır..

Bunları da beğenebilirsiniz