Ne Kadar Uyumalıyız?

0
3393

Günümüzün yoğun iş temposunda uykuya ayrılan zaman çoğunlukla boşa harcanmış olarak değerlendiriliyor. Buna karşın güçlü bir zihinsel performans için günde sekiz saat uyunması gerektiğini belirten birçok araştırma var.

Bu araştırmalardan birinde katılımcıların, birkaç hafta boyunca geceleri ışık veya diğer görsel uyaranların olmadığı bir laboratuvarda uyuması sağlanmış. Sekiz saatlik uykunun ardından katılımcıların kendi kendilerine uyandığı görülmüş.

Ancak çoğumuz yapılması gereken işlerimiz yüzünden zaman zaman uykumuzu aksatmak durumunda kalıyoruz. Araştırmalar bir gecelik uykusuzluğun bile bilişsel performansı azaltarak bize zarar verdiğini gösteriyor.

Uyku süresiyle ilgili bir deney

Uyku süresinin önemiyle ilgili University of Pennsylvania’dan David Dinges ve ekibi tarafından yapılan bir araştırmada katılımcıların iki hafta boyunca belirli süreler uyuması sağlanmış. Çalışmaya başlamadan önce katılımcılar 8 saat uyumuş ve ertesi gün çeşitli bilişsel testler çözmeleri istenmiş. Bu testlerle katılımcıların yanıt hızları, yazılı bir metni ne kadar iyi yorumladıkları ve gün içinde kaç kere bir veya iki saniyeliğine uyukladıkları (mikrouyku) tespit edilmiş. Bu testlerden elde ettikleri bilgiler, katılımcıların temel seviyedeki bilişsel performansının tespit edilmesinde kullanılmış.

Deneyde katılımcılar dört gruba ayrılmış: iki hafta boyunca üç grup 8,6 ve 4 saat boyunca uyutulurken bir grup da en fazla 3 güne kadar hiç uyutulmamış.

Hiç uyutulmayan gruptan edinilen bilgiler, bir gecelik uykusuzluğun bilişsel kapasiteyi alkol alıp sarhoş olmaya benzer bir şekilde azalttığını göstermiş.

Beklendiği gibi iki hafta boyunca 8 saat uyuyan kişilerin bilişsel performansında bir değişiklik olmamış.

6 saat uyuyan gruptakilerin bilişsel performansı ise 10. günden sonra bir gece hiç uyumayan gruptakilere denk hale gelmiş.

4 saat uyuyan grupsa sadece 3. günün sonunda bir günlük uykusuzlukla aynı duruma gelmiş. Bu gruptakiler 10. günün sonunda iki gün uykusuz kalanlarınkine benzer bilişsel performans göstermeye başlamış.

Bu performans azalması günler geçtikçe de aynı şekilde devam etmiş. Yani beyin uykusuzluğa alışmıyor ve bilişsel performansın azalması sürekli olarak devam ediyor.

Uykusuzluk sonucu kaybedilen bilişsel performansın tekrar geri kazanılması ise birkaç günden fazla sürüyor. Yani uyku düzenimizi işlerimize göre değiştirip bir gece az uyuduğumuzda beynimize etkisi günlerce sürecek bir zarar vermiş oluyoruz.

Bilim insanları, bilişsel performansımızı etkilememesi için uyku süremizi bir saatten fazla azaltmamamız gerektiğini düşünüyor.

Uykusuz olduğumuzda bunun farkında olmuyoruz

Uyumanın bir tembellik olduğunu, yapacak çok işleri olduğu için uyumaya vakit ayıramadıklarını ve az uyuyup kendilerini gayet iyi hissettiklerini söyleyenler var. Bu kişiler bilişsel olarak bir eksiklik çekmediklerini iddia ediyorlar. Ancak deneylerde, uykusuzluk nedeniyle bilişsel testlerde gerilik gösteren kişilerin de bu performans azalmasının farkında olmadıkları görülüyor.

Araştırmacılar beyni az uyuyacak şekilde eğitmenin mümkün olmadığını belirtiyor. Yorgunluğa alışıp uykusuzluğun bize kaybettirdiklerinin farkında olmayabiliriz, ancak uykusuzluk bize zarar vermeye devam eder.

Uyku araştırmacısı Matthew Walker, çok işleri olduğu için az uyuduğunu söyleyenlerin aslında uykusuzluğun yarattığı bilişsel gerilik yüzünden çok işleri olduğunu düşünüyor.

Uyku ilaçlarına dikkat!

Ancak uyku süresi kadar kalitesinin de önemli olduğunu vurgulayan bilim insanları, uyku ilaçlarının amacının aksine bu kaliteyi azaltarak bilişsel performansa zarar verdiğini belirtiyor.

Uyku ihtiyacı süresi vücut yağ oranına, iklime, beslenmeye göre ufak da olsa değişiklikler gösterebilir. Ayrıca farklı deneylerde gece uykusunun azaltılıp gündüz şekerleme yapılmasının da beyin üzerinde olumlu etkileri olduğu gösterilmiş.  Bu araştırmalar, kişinin hiçbir sebeple uykusunu ertelememesi ve bedenini zorlayacak şekilde uykusuz kalmaması gerektiğini gösteriyor.

Kaynaklar:

Popular Science

Red Orbit

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here