İnsanlar Sanıldığından Daha İyi Koku Alıyor

0
391

Mutfaktan gelen bir fincan kahvenin kokusu bizi uyandırmaya yetebilir, çiçeklerin harika kokularını birbirlerinden ayırt edebiliriz, bir fırının yerini bilmesek bile kokusundan takip ederek bulabiliriz… Ancak bir suçluyu aramak için polislerin değil köpeklerin koklayarak suçluyu bulmaya çalıştığını görüyoruz. Bunun sebebi çoğu hayvanın bizden daha iyi koku alması mı?

Pek çok memelinin bizden daha iyi koku aldığı kanısı yaygın olsa da durum pek de öyle görünmüyor. İnsanların koku alma duyusu sanıldığından çok daha iyi…

Yanlış İnanışın Kökeni

Nörobilimci John McGann, insanın koku alma yeteneğini değerlendirdiği Science’ta yayımlanan derlemesinde koku alma duyusuyla ilgili verileri analiz etti. İnsanın koku alma duyusunun diğer memelilere göre çok daha zayıf olduğu kanısının kökenine değinen McGann, bu görüşün 19. yüzyılda yaşamış, beyindeki konuşmayla ilgili Broca Alanı’nı keşfeden bilim insanı Paul Broca’ya dayandığını gösterdi.

Anatomist Paul Broca, insanların koku alma yeteneğinin zayıf olduğunu savundu.

Broca, bu yorumunu “koku alma soğanı”nın insanlarda küçük olmasına dayandırmıştır. Ona göre insanlar, diğer hayvanlardan farklı olarak konuşma ve bilişsel kabiliyetlere sahip olduğu için koku sinyallerini beyne iletmekle görevli “koku alma soğanı” zamanla büzülmüş ve yerini konuşma ve diğer bilişsel kabiliyetlerimize bırakmıştır. Broca, bu görüşünü doğrulamak için bilimsel bir çalışma yapmadıysa da görüşü kanıtlanmış gibi bir kabul olarak günümüze kadar gelmiştir.

İnsanlar Zannedilenden Daha Fazla Kokuya Hassas

Yapılan deneylerse bu görüşü desteklemekten çok uzaktır. İnsanlar, pek çok aromalı kokuyu almada fareler ve köpekler kadar başarılı olmuşlardır. Hatta insanlar, memelilerin kan kokusunu almada farelerden çok daha başarılı olmuştur. Bugüne kadar gelen genel kabul insanların sadece 10.000 farklı kokuyu alabildiğiyse de yeni araştırmalar aslında 1 Trilyona yakın koku çeşidine karşı hassas olduğumuzu gösteriyor.

Broca’nın yaptığı hata, “koku alma soğanı”nın büyüklüğüyle koku yeteneği arasında bağlantı kurmasıydı. Pek çok memelinin beynindeki “koku alma soğanı” bizden büyük olsa da bu büyüklüğün koku alma yeteneğiyle bir ilgisi yoktur. Kabul edilen görüşe göre koku alma yeteneğini sağlayan “koku alma soğanı nöronları”nın sayısıdır. Ve bu sayının “koku alma soğanı”nın büyüklüğüyle bir ilgisi yoktur.

Koku alma soğanı, koku sinyallerini beyne iletir.

Kadınların erkeklerden daha iyi koku alma yeteneği olduğu biliniyor. Ve koku nöronlarının sayısı karşılaştırıldığında, kadınların bu nöronlara farelerden daha fazla sahip olduğu görünüyor. Erkeklerse farelere çok yakın sayıda ancak onlardan daha az koku nöronuna sahiptir.

Karşılaştırma Yapmak Doğru Değil

McGann, insanların birçok kokuyu köpeklerden, farelerden ve sıçanlardan daha iyi tespit ettiğini; ancak bir kısmını da bu hayvanların daha iyi tespit ettiğini söylüyor.

Aslında koku alma duyusunu karşılaştırmak imkansız. Çünkü farklı çeşitte kokulara karşı duyarlıyız. Bir kokuyu algılamada insan başarılıyken, diğerinde köpekler ya da diğer hayvanlar başarılı olabilir.

Kaynak: Scientific American, 23 Mayıs 2017

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here