İki Anneli Bebek

0
1253

Bir yıl önce, yeni nesil döllenme teknikleriyle üç kişinin DNA’sını taşıyan bir erkek çocuğun dünyaya getirildiği Dr. John Zhang’in liderliğini yürüttüğü ekip tarafından açıklandı. Ve açıklandığı günden beri bu konu bilimsel olarak ve etik açıdan sıkça tartışıldı.

Uzun süren spekülasyonlardan sonra Zhang’ın ekibi, çocuğun dünyaya gelmesiyle ilgili detayları Reproductive Biomedicine Online’da yazdıkları bir makaleyle açıkladı. Ancak hala bu yöntemle ilgili bilim insanlarının kafasında ciddi soru işaretleri var. Bu yöntemle üretilen çocuk uzun vadede ne kadar sağlıklı olabilecek? Bu yöntem üreme tıbbına gerçekten katkı sağlayacak mı?

Mitokondri, hücrede enerji üretiminden sorumlu organeldir. Diğer organellerin aksine mitokondri kendi DNA’sını kendi üretir. Yani hücremizde çekirdek DNA’sının yanında bir de mitokondriyal DNA bulunur. DNA, bizim ana kalıtım materyalimizdir; yani bizi biz yapan şey DNA’mızdır. Hücremizde bulunan çekirdek DNA’sı, anne ve babamızın DNA’sının bir araya gelmesi sonucunda oluşurken mitokondriyal DNA sadece anneden aktarılır. Yani annenin mitokondriyal bir hastalığı olduğunda, bu hastalık direkt olarak çocuğa aktarılır. Yazımızın konusu olan “üç ebeveynli çocuk” yöntemiyse anneden mitokondrinin aktarılmasını engellemek için geliştirilmiştir. Sağlıklı bir dişi donörün yumurtasından çekirdeği çıkarılır ve yerine mitokondrisi hasarlı olan annenin çekirdeği konulur. Yani çocuğun mitokondrisi başka bir donörden, anne ve baba dışında üçüncü bir ebeveynden gelir. Bilim insanları, yumurtayı annenin uterusuna yerleştirmeden önce laboratuvar ortamında babanın spermiyle döller. Dr. Zhang’ın bu yöntemle annenin Leigh Sendromu’nu almasını engellediği çocuk, Nisan 2016’da dünyaya geldi.

Yöntemle şimdilik sağlıklı bir çocuk üretildi. Ancak annenin çekirdeği alınırken sağlıklı mitokondrinin de bir miktar taşınması söz konusu. Farelerdeki çalışmalar, mitokondrilerin karışık olmasının metabolik ve nörolojik hastalıklara sebep olabileceğini gösterdi. Doğan çocuğun mitokondriyal DNA’sına bakıldığındaysa çocuğun idrarındaki hücrelerde %2 oranında sağlıksız annenin mitokondriyal DNA’sına rastlandı. Sünnet derisinde ise bu oranın %9’a kadar çıktığı gözlemlendi. Kalp ve beyin gibi organlarda ise zarar vermeden bir cerrahi söz konusu olamayacağı için test yapılamıyor. Hangi orandaki anne DNA’sının canlıya zarar vereceği ise bilinmiyor. Doğan çocuğun ailesi bir sorun çıkana kadar kontrol amaçlı testlere izin vermediği için yöntemi uzun vadede test etmek de zorlaşıyor. Bu nedenle bu yöntemin sağlıklı olduğunu söylemek için henüz çok erken.

Doğan çocuğun dişi olması durumunda, mitokondri direkt olarak yavruya aktarılacağı için, bir sorun varsa ve biz bunu şimdilik göremediysek, gördüğümüz zaman çok geç olabilir ve oluşan sorun nesilden nesile aktarılmış olabilir. Bu gibi nedenlerle her türlü sağlık mühendisliğine tedbirli yaklaşmak gerekir.

Sağlıklı olduğuna emin olmadığımız bir yöntemle çocuk sahibi olup ileride çocuğun da ailenin de yaşam standartlarını sekteye uğratabilecek bir müdahaleyi güvenilir olduğuna gerçekten emin olana kadar hiç yapmamak çok daha doğru olabilir.

Kaynak:

http://www.nature.com/news/genetic-details-of-controversial-three-parent-baby-revealed-1.21761

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here